HET ONBEHAGEN VAN BAS HEIJNE

Zag gisteren dinsdag 10 april 2018 op teevee de
documentaire HET ONBEHAGEN van Bas Heine. Na veel optimisme is zijn wereldbeeld
gekanteld na de aanslag op Charlie Hebdo. De idealen van de verlichting hebben
ons verlaten. Om dat te illustreren was er veel geweld te zien, maar ook kwamen
veel sprekers in beeld die wezen op de ongelijkheid in de wereld en dat die
steeds verder toenam.

Dat ongenoegen over ongelijkheid blijft een vreemde zaak.
Want de mensen zijn verschrikkelijk ongelijk. En die gelijkheid van Bas Heijne
heeft bedenkelijke kanten. Want die gelijkheid die de verlichting predikte
sloeg niet op gelijkheid in aanleg en bezit maar op gelijke kansen. Nepotisme
en gildesystemen werden afgeschaft. De rede vierde hoogtij. Iedereen had het
recht op zijn kwaliteiten beoordeeld te worden.

Tegenwoordig wordt dat door elkaar gehaald. ‘Iedereen
rijk geen gezeik’ naar het gezegde van Koot en Bie, die als hofnarren de
politieke correctheid belachelijk mochten maken. Tegenwoordig wordt de roep om
gelijkheid vaak gevoed door afgunst op wat een ander bereikt heeft. Ik heb het
dan niet over de dieverijen van banken. Ik heb het wel over de aanspraken van
hen die weigeren een prestatie te leveren. Dat is een schijnvrijheid die
slechts tot moreel verval kan leiden.

In de documentaire werd vooral het liberalisme
aangevallen als de oorzaak van het kwaad. En dat was nu juist de verworvenheid
die de verlichting ons gebracht heeft. Liberalisme betekent gelijke kansen en
gelijke verantwoordelijkheid.

Bas Heijne heeft appels met peren vergeleken,
zoals gebeurt met hen die leven bij de waan van de dag, de actualiteit.
Dat is gevaarlijk want zo komt men niet af van een zwalkend schip. Hij ziet het
somber, want hij kan het roer niet vinden. Dat gebeurt wel vaker met alfa’s die
kunnen uitblinken in prachtige gezegden, maar tekort schieten in het hoe en
waarom. Water kookt bij negentig graden houden ze vol. Dat de wereld zal vergaan is zeker maar zolang het duurt, laten we ons
verstand erbij houden en een schifting maken tussen de goede en de verkeerde
idealen.