VOLKSRAADPLEGING OF REFERENDUM

Is een referendum wenselijk of niet? Wat is het
eigenlijk? Het wordt verdedigd om de kiezer meer inspraak te geven. Maar het is
iets anders dan de gekozen burgemeester, of zoals in de Verenigde Staten de
gekozen rechter, openbare aanklager en politiecommissaris. Een referendum kan
over ieder geschilpunt gaan, te bepalen door de verzoekers zelf. D’66 wilde het
indertijd, misschien nu niet meer als je het zwalkende beleid van die partij
bekijkt. Forum voor Democratie heeft het als pijler van zijn politieke
programma gemaakt. De VVD, met name bij monde van Hans Wiegel, is mordicus
tegen. Het raadgevend referendum heeft het maar kort uitgehouden, werd na de
uitslag over het associatieverdrag met Oekraïne schielijk weer ingetrokken. In
het Verenigd Koninkrijk levert het referendum over de Brexit verhitte
discussies op.
Is het wenselijk van iemand een oordeel te vragen die
niet kan overzien wat de gevolgen zijn? Ik zou daarom zeggen dat het middel
alleen geschikt is als het over duidelijke kwesties gaat. Bijvoorbeeld over het
koningschap. Dat instituut dient alleen de roddelbladen. Bij abortus ligt het veel
moeilijker. Beseffen de mensen wel waar het over gaat? Wordt men niet
gemanipuleerd door kerkvaders die leven in de duistere middeleeuwen, die volgelingen
bedreigen met hel en verdoemenis als hun gezag niet aanvaard wordt en zo ingrijpen
in het persoonlijke leven van de enkeling?
Naar mijn mening kan een referendum alleen verdedigd
worden als de uitslag door het overgrote deel van de bevolking gedeeld kan worden.
Daaraan voldoet noch het Brexit referendum, noch het Oekraïne referendum. Als er
geen hoge opkomstdrempel, gecombineerd met een duidelijke gekwalificeerde
meerderheid vereist wordt leidt een referendum tot niets. De onvrede blijft, kan
tot verdere verdeeldheid leiden, tot meer onrust, zoals het Brexit referendum
te zien geeft. In de meeste gevallen zal daarom een referendum niet
nodig zijn, want er zal dan in het algemeen al een stilzwijgende consensus over
het betreffende onderwerp bestaan. Het referendum heeft alleen zin als het volk
zich daarmee kan keren tegen een falend bestuur, een falende volksvertegenwoordiging.
In het Verenigd Koninkrijk zien we met het Brexit referendum
de kwalijke gevolgen. Meer dan vijf miljoen mensen tekenen een petitie om een
tweede referendum, dat wordt geweigerd omdat dan de democratie geweld aangedaan
zou worden. En dat terwijl het algemeen aanvaard is dat de koper van consumentengoederen
een bedenktijd wordt gegund om hem te beschermen tegen een overijlde beslissing.
De uitslag van het Brexit referendum is het gevolg van het
immigratieprobleem, de bescherming van de grens tegen gelukzoekers. Het is zonder
meer waar dat wat dat betreft de Europese Unie een risico vormt. Het is onbegrijpelijk
dat de verdediging van de landsgrenzen een nationale aangelegenheid is, die lek geschoten
wordt door een Europees immigratiebeleid. Open grenzen zijn prachtig, maar alleen
onder bepaalde voorwaarden, zoals een effectief Europees leger dat kan optreden
tegen ongewenste vreemdelingen. Dat Europese leger is er niet. Wel een Bolkestein
directief waardoor een Roemeense schoenlapper met een dubieus diploma kan concurreren
met zijn Franse collega die de waarde van zijn opleiding in rook ziet opgaan.
Er is dus veel mis met die Europese Unie. Nimmer is nagedacht
over de voorwaarden waaronder dat beoogde economische model kan functioneren zonder
bijverschijnselen waardoor het kind met het badwater weggegooid wordt. Ik zou daarom
zeggen laten we sleutelen aan die Europese Unie om ons de narigheden van een referendum
te besparen.